BALON STANICE
Dunav je krajem šezdesetih godina XX veka pregrađen velikom branom sa hidrocentralom i brodskom prevodnicom koja je najvažniji deo Hidroenergetskog i plovidbenog sistem Đerdap. Podizanjem nivoa Dunava stvoreno je veštačko Đerdapsko jezero, koje znatno olakšava plovidbu Dunavom. Čitav posao su zajednički realizovali Jugoslavija i Rumunija, a danas ga jednako koriste Rumunija i Srbija.
Kazan je najdramatičniji prirodni predeo celog toka Dunava koji je bio i najopasniji za plovidbu u starom režimu, pre izgradnje brane. Otežane uslove plovidbe u Kazanu tada je regulisao specifičan sistem vođenja i kontrole rečnog saobraćaja. Grupacija tzv. balon stanica danas ima ulogu spomeničkog infrastrukturnog nasleđa. Sistem od šest signalnih stanica na obe obale Dunava je služio kao jedinstveni semafor na Dunavu. Podignut ili spušten balon bio je znak kapetanima da slobodno prođu ili sačekaju mimoilaženje sa brodom iz suprotnog smera.
U balon stanici Pena danas se nalazi umetnički atelje. Nekadašnja balon stanica Varnica je pretvorena u ulaznu turističku recepciju i informativni centar regiona. Signalna stanica Mrakonija između Malog i Velikog Kazana pretvorena je u pravoslavnu kapelu.
SIPSKA VUČA
Na samom izlazu Dunava iz tesnaca Gvozdena vrata, pre izgradnje brane, centrale i prevodnice u Đerdapu, nalazilo se veoma zanimljivo saobraćajno postrojenje. Zbog izuzetno jakih rečnih struja, brzine toka Dunava i podvodnih stena, brodove je uzvodno veštačkim kanalom vukla parna lokomotiva na posebno izgrađenom nasipu sa železničkim kolosekom. Pošto se kanal nalazio pored sela Sip, nazvan je Sipski kanal, a ceo sistem Sipska vuča.
Podizanjem nivoa Dunava, rečne struje su umirene, a saobraćajni sistem Sipske vuče je potopljen.
 |
